Milletvekili Salih Murat Türkçe’nin yerel yönetimlerde kullanımı konusunda bir paylaşımda bulundu. Yaptığı değerlendirmeyi olduğu gibi paylaşıyoruz. 

Türkçe, Anayasa'da resmî dil. Peki belediyelerde resmiyeti ne durumda? Bakanlığın eklediği belgelerde 12 belediyenin yalnızca 3'ünde güçlü kullanım görülüyor; Türkçenin resmî kullanımında süregelen ayrımcılık devam ediyor

Ne sorduk?

Anayasa'nın 7. maddesi (VI. Değişiklik) açıktır: Nüfusunun en az yüzde yirmisini oluşturan toplulukların dili, belediyelerde Makedoncayla birlikte resmî dildir. Merkez Jupa, Plasniça, Mavrovo ve Rostuşa, Vasilevo, Karbinçi ve Konçe bu kapsamdadır. Gostivar, Vrapçişte, Kırçova, Dolneni, Çair ve Studeniçani'nda ise Türkçe, belediye meclislerinin kararıyla resmî dil olmuştur.

4 Eylül 2026'da Toplumlar Arası İlişkiler Bakanlığı'na şunu sordum: Türkçe bu belediyelerde gerçekten resmî olarak kullanılıyor mu? Resmî yazışmalarda, belediye meclis oturumlarında, belgelerde, tabelalarda ve vatandaşa sunulan hizmetlerde yerini aldı mı?

Ayrımcılığı Önleme ve Koruma Komisyonu, 28 Ocak 2025'te Vasilevo, Karbinçi ve Konçe'de Türkçe resmî olarak kullanılmadığı için Türk toplumuna karşı ayrımcılık yapıldığını tespit etmişti. Bakanlığa şunu da sordum: Bu karardan sonra ne yaptınız? Söz konusu belediyeler karara ne zamana kadar uyacak?

 

 Ne yanıt aldık?

Bakanın imzasını taşıyan 29 Ekim 2026 tarihli yanıt, bu soruların hiçbirine somut bir cevap vermiyor. Net cevaplar yerine, 100 sayfayı aşan, dağınık ve onlarca belgeden oluşan bir ek yığını gönderilmiş. Belediyelerdeki sorunların neler olduğu tespit edilmemiş, ne zaman çözüleceği ve hangi tedbirlerin alınacağı belirtilmemiş.

 

Yanıttan öğrendiklerimiz şunlar:

•  Bakanlık, belediyelerden bilgi istemeye ancak 17 Eylül 2026'da başlamış. Bu, ayrımcılık kararından bir buçuk yıldan fazla, benim sorumdan ise on üç gün sonradır. Üstelik belediyelere yalnızca üç gün süre verilmiş.

 

•  Dil Kullanımı Müfettişliği'nin yanıtı daha da çarpıcı: Vasilevo, Karbinçi ve Konçe'de ne bir denetim yapılmış ne de bir işlem tesis edilmiş. Müfettişlik, ayrımcılık kararına rağmen görevini yerine getirmemiştir. Bu, ayrımcılığa ortak olmaktır.

 

•  Bakanlık, bu durumun ne zaman sona ereceğini ve hangi tedbirleri alacağını söylemiyor. Elimizdeki tek cümle şu: „İletişimi sürdüreceğiz.“ Hak ihlali ortadayken verilen tek söz bu.

 

Belediyelerde Türkçenin resmî kullanımı (Bakanlığın eklerine göre)

Resmî dil statüsündeki 12 belediyeden tabloya yansıyan görüntü şöyle:

✅ Merkez Jupa: Kararlar, bülten, tüzük ve formlar Makedonca-Türkçe çift dilli; kullanım belgelenmiş.

✅ Konçe: Resmî Gazete ve meclis belgeleri Makedonca-Türkçe; kullanım belgelenmiş, ancak hiç denetim yapılmadığı için doğrulanmamış.

✅ Gostivar: Türkçe kullanım kararı, çok dilli tabelalar ve belgeler sunulmuş.

 

- Dolneni: Karar var, ancak resmî Türkçe çeviri, Türkçe belge ve Türkçe talep yok; fiilen kullanılmıyor.

- Çair: Yalnızca 2013 tarihli meclis kararı var; uygulamaya dair belge yok.

 

❌ Plasniça: Bakanlığın eklerinde Türkçe kullanıma dair belge görünmüyor.

❌ Mavrova ve Rostuşa: Bakanlığın eklerinde Türkçe kullanıma dair belge görünmüyor.

❌ Vasilevo: Ayrımcılığın tespit edildiği belediye; eklerde Türkçe kullanıma dair belge görünmüyor.

❌ Karbinçi: Ayrımcılığın tespit edildiği belediye; eklerde Türkçe kullanıma dair belge görünmüyor.

❌ Kırçova: Bakanlığın eklerinde Türkçe kullanıma dair belge görünmüyor.

❌ Vrapçişte: Bakanlığın eklerinde Türkçe kullanıma dair belge görünmüyor.

❌ Studeniçani: Bakanlığın eklerinde Türkçe kullanıma dair belge görünmüyor.

Başka bir deyişle, Türkçenin resmî dil olması gereken belediyelerin çoğunda kullanımı gösteren bir belge ortada yok. Buna rağmen Bakanlık, yalnızca bazı belediyelerden gelen yanıtlara dayanarak durumu „düzenli ve uyumlu“ olarak değerlendiriyor. Üstelik ayrımcılığın resmen tespit edildiği belediyeler de bu değerlendirmenin içinde. Bu, durumu gerçekte olduğundan iyi göstermeye çalışmaktan başka bir şey değildir.

 Bu neden kabul edilemez?

Anayasa'nın verdiği hak, vatandaşın şikâyet dilekçesi yazmasına ya da kapı kapı dolaşmasına bağlı olamaz. „Şikâyet yok“ cümlesi eşitliğin kanıtı değildir. Bir dilin resmî olması, belediye binasının girişinde, belediye meclislerinde, resmî belgelerde ve hizmet masasında görünmesi demektir.

Devlet, ayrımcılığı kendi kurumunun kararıyla tespit ettikten sonra yirmi bir ay boyunca sessiz kalıp ardından durumu „düzenli“ olarak nitelendiriyorsa, bu, hakkın sahiplerine açıkça saygısızlıktır.

 

 Bundan sonra ne yapacağız?

•  Bakanlığa belediye belediye ayrıntılı yeni sorular yöneltiyoruz.

•  Müfettişliğin vakit kaybetmeden denetim yapmasını ve sonuçlarını kamuoyuyla paylaşmasını talep ediyoruz.

•  Konuyu Meclis'te de görüşmeye açacağız.

Türkçe bir lütuf değil, Anayasa'nın ve yasanın güvencesi altındaki bir haktır. Türkçe; tabelada, belediye belgelerinde, meclis toplantılarında ve vatandaşa sunulan hizmetlerde yerini alana kadar sormaya devam edeceğiz.

Türkçe eşit statüye kavuşana kadar mücadelemi sürdüreceğim.