Kuzey Makedonya meclisinin Siyasal Sistem ve Halklar Arası İlişkiler Komisyonu, dün Ombudsman raporu ve hakça temsil ilkesinin uygulanmasına yönelik öneriler ve önlem raporunu oybirliğiyle kabul etti.
Gazetemize açıklamalarda bulunan TDP milletvekili Yusuf Hasan, BDİ milletvekili Recail İsmaili’yle birlikte hakça temsil ilkesinin uygulanmasına yönelik öneriler ve önlem raporunu hazırladıklarını belirtti. Hasan, öneriler ve önlem raporuyla meclisin ilk kez hakça temsil ilkesine müdahil olduğunu sözlerine ekledi.
Hasan ve İsmaili’nin önlem ve öneriler raporunda şu dört maddeye yer verildi:
- Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Hükümeti ve diğer Kamu Kuruluşlarının yapısında ki mevcut kurumlara görev vererek, “Hakça Temsil İlkesi”ni uygulamaları ve bununla birlikte inisiyatif alarak tüm kurumlarda Kuzey Makedonya’da yaşayan tüm halkların istihdam sayısını dengeleyerek önlem almaları.
- Kuzey Makedonya Meclisi, ülkemizde ki tüm Mahkeme ve Cumhuriyet Savcılıklarına “Hakça temsil İlkesi”ne saygı göstermeleri ve buna bağlı olarak istihdam sağlarken bunu göz önünde bulundurmaları.
- Kuzey Makedonya Meclisi, Yerel Yönetimler (Belediye ve Belediye Kurumları), Yerel Kamu Kuruluşlarına “Hakça Temsil İlkesi”ni gözeterek eşit istihdam sağlamalarını önermektedir. Bununla birlikte Kuzey Makedonya Hükümetini de görevlendirerek tespit edilen tüm bu olumsuzlukları düzletmek açısından ve ülkemizde yaşayan tüm halkları kapsayacak istihdamı gerçekleştirmek açısından bir an önce önlem alınması.
- Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Meclisi, tüm Kamu Kuruluşlarına gelecekte öngörülen istihdam plan ve projeksiyon hazırlıklarında “Hakça Temsil İlkesini” göz önünde bulundurmaları konusunun kaçınılmaz olduğunu ve bir kez daha bunu dikkate almaları.
“%20’nin Altındaki Topluluklara Özel İlanlar Açılmalı”
Hakça temsil ilkesinin Kuzey Makedonya’daki halkları devlet kurumlarında temsil etmesi için getirildiğini kaydeden Hasan, “2001-2007 yılları arasında bu ilkeye saygı duyulmadı. 2008 yılından itibaren Ohri Çerçeve Anlaşmasının Uygulanması Sekreterliği, Ombudsman ve Topluluk Haklarını Geliştirme Ajansının kurulmasıyla uygulamada gelişmeler görüldü. Bu yıl Ombudsman’ın sunduğu 12. raporda hakça temsil ilkesinin yeteri kadar uygulanmadığı açıkça ortaya çıkıyor. Özellikle son iki yılda iyileşmeler yerine yerinde sayma veya gerileme gibi bir görüntüyle karşı karşıyayız. Komisyonda bunu dile getirerek buna çare bulma arayışına yönelik bir rapor hazırladık” ifadelerini kullandı.
Kamu ve Bilişim Bakan Yardımcısıyla yaptığı görüşmede %20’nin altındaki etnik topluluklar için bir strateji hazırlığı içinde olduğu bilgisini paylaşan Hasan, “Gördüğümüz kadarıyla Kuzey Makedonya Makedon ve Arnavutların daha prestijli olduğu, Türk, Romen, Boşnak, Ulah ve diğerlerinin ise ezilen olduğu bir durumda. Maalesef bu bir gerçek. Eğer bir strateji oluşturulacaksa bizlere ayrı ilan açmaları gerek. Çünkü Makedon ve Arnavutlarla aynı ilanlarda bize istihdam sağlanmaya çalışılırsa, hakça temsil ilkesi uygulanamaz. Bu yüzden ‘Balanser’ aslı hesaplama sisteminin kaldırılması gerekiyor. Bir devlet kurumunda 10 işçi alınacaksa bu yöntemle 5’i Makedon, 4’ü Arnavut ve biri Türk oluyor. Diğer halklara ise işyeri açılamıyor” dedi.
Hasan, “Hakça teşmil ilkesini hiçe sayılması, Anayasanın çiğnenmesi manasına geliyor. Dolayısıyla anayasaya aykırı çalışan bir sürü kurumumuz mevcuttur. Bunun gündeme getirdik ve ilk defa komisyonda buna bir şekilde meclisin de dahil olması kararlaştırıldı” diyerek sözlerini noktaladı.
Komisyon raporunun önümüzdeki günlerde meclis genel kurulunda tartışmaya açılması öngörülüyor.
Ombudsman Raporu
2007 yılından bu yana yayınlanan Ombudsman raporu, hakça temsil ilkesinin yanı sıra insan haklarını da içeriyor.
Bu yıl yayınlanan Ombudsman raporuna göre 1,374 devlet kurumunda 2 bin 683 Türk çalışıyor. Türklerin devlet kurumlarında temsil oranı 2018 itibariyle %1,9 olarak göze çarpıyor.
Özellikle yargıda Türklerin teşmil oranı oldukça düşük. Cumhurbaşkanlığı, Meclis, Başsavcılık, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Merkez Bankası gibi bağımsız kuruluşlarda sadece 22 Türk çalışıyor. Türklerin buradaki temsil oranı %1,3’e geriliyor.
Bakanlıklarda ise Türklerin temsil oranı %1,6’da kalıyor. Raporda kapsanan 15 Bakanlıkta sadece 379 Türk çalışıyor. 81 Belediyede Türklerin temsil oranı %2 olurken, burada 111 Türk’e istihdam sağlanıyor.
Hakça temsil ilkesinin en çok uygulandığı sektörlerden biri ise ilkokul eğitimi. İlkokullarda 762 Türk öğretmen ders verirken, temsil oranı %3,7 olarak kayda geçiyor. Ancak liselerde yine bu durum tersine dönüyor ve Türklerin temsil oranı %1,6’ya düşerek liselerde sadece 133 Türk öğretmen eğitim veriyor. Devlet üniversitelerinde sadece 25 Türk öğretim görevlisi kendine yer bulabilirken, temsil oranı %0,7’lere düşüyor.
