Kuzey Makedonya Devlet Arşivi’nin 75. kuruluş yıldönümü kapsamında, T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri ile iş birliğiyle hazırlanan “Osmanlı Döneminde Makedonya Belgeler ve Fotoğraflar” sergisi açıldı. Aynı etkinlikte, Doç. Dr. Adnan Şerif’in “1838/39 Yılı Üsküp Sancağı Kalkandelen Kazası Hristiyan Nüfus Sayımı” adlı kitabı da tanıtıldı.
Açılış törenine Kuzey Makedonya Milletvekili Salih Murat, TMBH Genel Başkanı Erdoğan Saraç, Kuzey Makedonya Devlet Arşivi Müdürü Dimitar Bogeski, T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanı Doç. Dr. Muhammed Ahmet Tokdemir ve diğer ülkelerin arşiv temsilcileri, kurum temsilcileri ve diğer davetliler katıldı.
Bogeski: “Arşivler geçmiş ile gelecek arasında bir köprü görevi görüyor”
Kuzey Makedonya Devlet Arşivi Müdürü Dimitar Bogeski konuşmasında, arşivlerin sadece belgeleri saklayan yerler olmadığını, aynı zamanda geçmişin derslerini günümüze aktaran hafıza merkezleri olduğunu vurguladı. Bogeski, serginin Osmanlı dönemi Makedonya’sının idari yapısı, kültürü, gündelik yaşamı ve toplumsal süreçlerine dair nadir ve değerli belgeler sunduğunu belirtti.
Bogeski, iki ülke arasındaki arşiv iş birliğinin önemine değinerek, ortak projelerin hem bilim dünyasına hem de halklar arasındaki dostluğa katkı sağladığını ifade etti. Bu iş birliği sayesinde birçok nadir belge araştırmacıların erişimine açılmış, arşiv koleksiyonları yeni materyallerle zenginleşmiştir. Arşivlerin sadece geçmişi saklamakla kalmayıp, geleceğe ışık tutan birer kültürel köprü işlevi gördüğünü belirtti.
Tokdemir: “Türkiye ile Kuzey Makedonya arasında güçlü bir iş birliği var”
T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanı Doç. Dr. Muhammed Ahmet Tokdemir, Türkiye arşivlerinin Osmanlı klasik dönemine kadar uzandığını, modernleşme süreciyle arşivlerin kapsamlı bir şekilde organize edildiğini ve arşivler arası iş birliğinin tarih ve kültür araştırmaları için önemini vurguladı. Tokdemir, Kuzey Makedonya ile yürütülen ortak projelerin iki ülke arasında güven, anlayış ve dostluk köprüleri oluşturduğunu ifade etti. Ayrıca Osmanlı döneminde Balkanlar’daki şehirlerin imarı ve kültürel yapısına verilen önemin, Türkiye’nin modernleşme sürecinde önemli bir rol oynadığını belirtti.
Sergide 200’den Fazla Belge ve Fotoğraf
Doç. Dr. Adnan Şerif, sergide 34 pano üzerinde 200’den fazla belge ve fotoğrafın yer aldığını açıkladı. Sergi kapsamında hazırlanan katalogun Makedonca, Türkçe, Arnavutça ve İngilizce olmak üzere dört dilde hazırlandığını belirtti.
Katalogda Osmanlı döneminde Makedonya’daki idari yapı, hukuk sistemi, şehir ve köy yaşamı, mimari, halk giyimi ve kültürel unsurların kapsamlı şekilde ele alındığı ifade edildi.
Nüfus Defterleri Tarihe Işık Tutuyor
Kitabın tanıtımı Doç. Armen Jarnovski ve Doç. Nikola Kirik tarafından yapıldı. Eserin, Makedonya’nın tarihi üzerine çalışan araştırmacılar için önemli bir başvuru kaynağı olması bekleniyor.
Şerif’in tanıtımı yapılan eseri ise 1838/39 yılına ait nüfus defterleri üzerinden dönemin toplumsal yapısını ayrıntılı biçimde ortaya koyuyor. Eserde hane sayıları, kişilerin adları, lakapları, yaşları, fiziksel özellikleri, meslekleri ve vergi yükümlülükleri gibi önemli bilgiler yer alıyor.
Bu yönüyle çalışma, Osmanlı dönemindeki ilk modern nüfus sayımlarından biri olarak değerlendirilirken, hem akademik araştırmalar hem de aile soy ağacı çalışmaları açısından önemli bir kaynak niteliği taşıyor.
