İnşaat sektörü ekonomiyi kurtarıyor
Makedonya Cumhuriyeti ekonomisi, 2016 yılında %2,4 büyüdü; bu büyümede en büyük katkı ise inşaat sektörünün oldu. Eğer bu sektörü yok sayarsak Makedonya ekonomisi resesyonun eşiğinde diyebiliriz. Dünya Bankası’nın, Batı Balkanlar’a yönelik “Daha hızlı büyüme, daha çok işyerleri" adında yayınladığı en son raporunda şunlar yazıldı: "Siyasi krizden etkilenen ve azalan yatırımlar büyümenin yavaşlamasının ana nedeni, işgücü piyasasının iyileşmesi ve artan maaşlar ile kamu sektöründen gelen transferler sayesinde artan nihai tüketim ise büyümenin en önemli etkeni oldu". İnşaat sektörünün büyümesini üç yeni otoyolun inşaatına bağlayabiliriz. Madencilik ve taş ocağı işletmeciliği, konaklama ve yiyecek hizmetleri faaliyetleri ile elektrik, gaz, buhar ve havalandırma sistemi temini sektörlerinde görülen düşüş ile genel olarak sanayi de 0,2 puanlık bir düşüş yaşadı.
İşsizlik azalıyor; ama nasıl?
Dünya Bankası, raporunda, Makedonya ekonomisinin yeni işyerleri açmaya devam ettiğini, fakat açılan bu işyerlerinin %80’nin hükümetin aktif politikalarına dayandığını açıkladı. İşyerlerinin, genellikle, sağlanan vergi kolaylıkları ya da sağlık ve eğitim sektörleri olmak üzere kamu sektöründe yeni çalıştırmalar ile, açıldığını yazdı. Dünya Bankası uzmanlarından Boyan Şimbov bu durumu şöyle açıkladı: “İşyerlerinin açılmasında, kamu sektöründe açılan işyerleri son iki yılda artış göstermektedir. Böylelikle bir taraftan işsizlik azalmaktadır; ama diğer yandan, bu şekilde yaratılan işyerlerinin çeşitli kolaylıklara dayandığını varsayarsak, emeklilik ve sağlık sistemlerinin sürdürülebilirliklerini kötü etkilediklerini görebiliriz. Bunun için, sürdürülebilirlik hakkında temel bir analizin yapılması gerekmektedir”. Ayrıca, işsizlik oranının azalması toplam işgücünün azalmasına da bağlıdır. 2015 yılında nüfusun %57,2’si aktif (çalışanlar ve işsizler) iken, 2016 yılında bu oran son beş yılın en düşük oranı olan %56,8’e düştü. Gençlerde işsizlik ise her zaman olduğu gibi yine en büyük problem. Dünya Bankası’nın analizlerine göre, alınan tedbirlere rağmen, geçen yıl, gençlerde işsizlik %47,4’ten %48,3’e kadar yükseldi.
Kamu borcu artmaya devam ediyor
Gerçekleşmeyen sermaye yatırımları sayesinde bütçe açığı azalsa da kamu borcu artmaya devam ediyor. Dünya Bankası uzmanları, kamu borcunun azalması için mali konsolidasyonun ve yapısal reformların şart olduğunu söylüyorlar. Dünya Bankası’nın Batı Balkan bölge direktörü Elen Goldstin şu açıklamayı yaptı: “Makedonya ekonomisinin bugüne kadar aldığı tedbirler mali krizin aşılması içindi, fakat, bu tedbirler uzun vadede işlemez. Kamu borcu artmasına rağmen, kriz oluşturacak veya borcun ödenmesinde büyük zorluklar yaratacak seviyede değil veya bölgedeki birçok ülkeden daha iyi durumda. Fakat, hükümet kamu borcunun artmasındaki hızı kontrol altına alması gerekmektedir. Cari harcamalar yerine, uzun vadede borçların ödenmesini sağlayacak yatırımlar için borçlanılmalıdır”. Dünya Bankası’nın analizine göre, bütçe açığı, 2017 yılında stabil kalarak %3,2 civarında olacak, 2019 yılına kadar ise azalarak %2,3’e düşecek. Kamu borcunun ise 2019 yılında da %55’in üstünde olması bekleniyor.
Diğer riskler
Raporda, Makedonya ekonomisi için birçok risk sayılırken, siyasi kriz en ön plana çıktı. Raporda şöyle yazıyor: “Tüketicilerin ve yatırımcıların güvenlerinin azalmasına sebep olan ile yapısal reformları geciktiren siyasi kriz, Makedonya ekonomisi için ana riski oluşturmaktadır”. Diğer risklerden daha önemlileri olarak azalan verimliliği ve nüfusun yaşlanmasını sayabiliriz. Dışardan gelen bir risk olarak da Avro bölgesindeki ülkelerin büyümelerindeki durgunluk gösterilebilir.