Merkez Jupa’da kadınların el emeğini, geleneksel motiflerini ve kültürel mirasını dünyaya taşımayı amaçlayan “Dokuma Kimliği – Jupa’dan Dünyaya” projesi kapsamında hazırlanan özel duvar halısı, düzenlenen etkinlikle ilk kez kamuoyuna sunuldu. Proje tanıtımında ayrıca Novak köyüne özgü geleneksel Türk gelini hazırlama geleneğini canlandırarak, bölgenin yaşayan kültürel mirası misafirlerle buluşturuldu.
Yaklaşık bir yıl önce başlatılan projenin fikir sahibi ve tasarımcısı Yana Acevska, çalışmanın Novak köyünün geleneksel gelin kıyafeti ve gelinin yüz süslemesindeki motiflerden ilham aldığını belirtti. Merkez Jupa’lı yedi kadınla birlikte hazırlanan duvar halısının geleneksel kültür ile çağdaş tasarımı buluşturduğunu ifade eden Acevska, dijitalleşme ve yapay zekâ çağında el emeğinin ve nesilden nesile aktarılan geleneksel değerlerin korunmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.
Projeye destek veren Radika DE Derneği adına konuşan Fadriya Mustafoska, kadınların ekonomik açıdan güçlendirilmesi ve sahip oldukları becerilerin görünür hâle getirilmesinin derneğin temel çalışma alanlarından biri olduğunu söyledi. Kadınların el sanatlarının yanı sıra yöresel ve geleneksel ürünlerde de önemli bir üretim potansiyeline sahip olduğunu belirten Mustafoska, kadınların emeğinin daha geniş kitlelere ulaştırılmasının önemine dikkat çekti.
Mustafoska’nın ardından konuşan Radika DE Derneği Merkez Jupa Şube Başkanı Benazi Şemovska ise kadınların yeteneklerinin yalnızca yerel düzeyde kalmaması gerektiğini belirterek, bu tür çalışmaların kadınların emeklerini daha görünür hâle getirmesine ve kendi yetenekleriyle gurur duymasına katkı sağladığını ifade etti.
Novak köyünden dernek üyesi Mübera Sidi de serginin gördüğü ilgiden duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Serginin beklediklerinden çok daha büyük ilgi gördüğünü belirten Sidi, bunun kendileri için önemli bir motivasyon olduğunu söyledi. Kadınların gücünü ve Novak köyünün yöresel değerlerini daha ileriye taşımaya devam edeceklerini vurguladı.
Proje, İsviçre Hükümeti tarafından desteklenen ve Hartefakt Fonu tarafından uygulanan “Kültür İçin Kalkınma” programı kapsamında hayata geçiriliyor. Program, kültür ve sanat yoluyla yerel toplulukların güçlendirilmesini, sosyal uyum ve toplumsal diyaloğun geliştirilmesini destekliyor.
Etkinlikte ortaya çıkan çalışma, yalnızca bir duvar halısı olarak değil, Jupa kadınlarının emeğini, kültürel hafızasını ve nesilden nesile aktarılan geleneklerini geleceğe taşıyan özgün bir sanat eseri olarak değerlendirildi. Novak köyünün geleneksel gelin hazırlama geleneğinin de proje kapsamında yeniden canlandırılması, çalışmanın kültürel boyutunu daha da güçlendirdi.
“Dokuma Kimliği – Jupa’dan Dünyaya” projesinin bir sonraki durağının Debre ve Üsküp olması planlanıyor. Uzun vadede ise Jupa kadınlarının geleneksel el sanatlarının ve yöresel değerlerinin ulusal sınırların ötesine taşınması hedefleniyor.
Proje, bir yandan geçmişten gelen kültürel mirası korurken diğer yandan kadınların üretim gücünü ve yaratıcılığını görünür kılıyor. Jupa’dan dünyaya uzanan bu yolculuk, geleneksel motiflerin ötesinde kadınların emeğini, kimliğini ve kültürel mirasını dünyaya tanıtmayı amaçlıyor.